Tarcza 3.0 – kolejne ułatwienia dla przedsiębiorców i ubezpieczonych


Obowiązuje już trzecia wersja tarczy antykryzysowej, która wprowadza kolejne zmiany dotyczące  przedsiębiorców i ma wpływ na ich rozliczenia z ZUS. Dotyczą one m.in. rozszerzenia kręgu osób prowadzących działalność gospodarczą uprawnionych do zwolnienia z opłacania składek ZUS za okres kwiecień – maj 2020 roku. Wprowadza również zmiana w zakresie potrącenia z wynagrodzeń.

 

Tak jak w przypadku wcześniejszych wersji ustawy celem nowelizacji jest ograniczenie skutków strat spowodowanych COVID i pomoc dla przedsiębiorców.

 

Zwolnienie ze składek ZUS dla większej grupy

Ustawa rozszerza krąg osób prowadzących działalność gospodarczą  uprawnionych do zwolnienia z opłacania składek ZUS za kwiecień – maj 2020 roku. Na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne będzie on  zwolniony z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed 1 kwietnia 2020 r. i:

1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 roku (15.681 zł) oraz

2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7.000 zł.

Zwolnienie od składek zostało wprowadzone także dla przedsiębiorców korzystających z ulgi na start którzy przez pierwsze 6 miesięcy nie podlegają ubezpieczeniom społecznym. Taki przedsiębiorca opłacający składki wyłącznie na własne ubezpieczenie zdrowotne będzie na wniosek zwolniony z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek:

1) nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 roku (15.681 zł) albo

2) był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 roku oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7.000 zł.

Poprzednio obowiązujące przepisy nie dawały tym grupom przedsiębiorców możliwości zwolnienia od składek. Przedsiębiorca, który uzyskiwał przychód wyższy od 15.681 zł, nie mógł skorzystać ze zwolnienia od składek bez względu na to, czy działalność przyniosła mu dochód czy też stratę. W konsekwencji pokrzywdzeni byli ci z przedsiębiorców, którzy mieli wysokie przychody, ale jednocześnie i wysokie koszty. Nowelizacja to poprawia i daje możliwość skorzystania ze zwolnienia od składek za kwiecień i maj. Zwolnienie nie przysługuje natomiast za marzec.

Wprowadzono również możliwość skorzystania ze zwolnienia od składki zdrowotnej dla przedsiębiorcy korzystającego z ulgi na start.

W związku z tym, że wskazane zwolnienie weszło w życie już po terminie płatności składek za kwiecień, składki opłacone za kwiecień na wniosek płatnika zostaną zwrócone. Opłacone należności podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Nienależnie opłacone składki podlegają zaliczeniu przez ZUS z urzędu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich braku – na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik składek złoży wniosek o zwrot składek. Płatnik powinien więc złożyć wniosek o zwrot nadpłaconych składek, najlepiej zrobić to, składając do ZUS druk RZS-P (dostępny na stronie www.zus.pl).

W celu skorzystania ze zwolnienia przedsiębiorca powinien złożyć do ZUS wniosek – druk RDZ.

Wniosek można złożyć:

  • drogą elektroniczną przez PUE ZUS,
  • za pośrednictwem strony gov.pl,
  • za pośrednictwem poczty lub
  • osobiście w placówce ZUS

Zmiana w zakresie potrącenia z wynagrodzeń

Tarcza 3.0 wprowadza podwyższenie kwoty wolnej od potrąceń. Jeżeli na skutek działań związanych z zapobieganiem zarażenia wirusem SARS-CoV-2 pracownikowi obniżono wynagrodzenie lub członek rodziny pracownika stracił źródło dochodu, to kwoty wolne od potrąceń, o których mowa w art. 87¹ kp, zwiększają się o 25% na każdego nieosiągającego dochodu członka rodziny, którego pracownik ten ma na utrzymaniu. Nowe zasady należy zastosować do wszystkich wypłat, które będą miały miejsce po 15 maja.

 

Zgodnie z art.87¹ kp  wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

1)            minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;

2)            75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;

3)            90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108.


Przykład

Wyższa kwota wolna od potrąceń

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę otrzymał 27 maja br. wynagrodzenie w wysokości 3.000 zł brutto. Złożył on oświadczenie, że jego żona w kwietniu straciła pracę w związku z ograniczeniem przez jej pracodawcę zatrudnienia spowodowanego COVID-19. Małżonkowie nie mają dzieci.

Pracownik ma zajęcie niealimentacyjne na kwotę 5.000 zł.

Wynagrodzenie netto pracownika za maj wynosi: 2.202,72 zł.

Kwota wolna od potrąceń  dla pracownika wynosi: 1.920,62 zł.

Gdyby nie złożone przez pracownika oświadczenie, za maj otrzymałby tylko kwotę 1.920,62 zł,  a kwota 282,10 zł (2.202,72 zł – 1920,62) zostałaby przekazana do komornika na poczet zadłużenia.

Po złożeniu oświadczenie kwota wolna wynosi dodatkowo: 481,45 zł (25% x 1.920,62 zł).

W konsekwencji pracodawca powinien wypłacić pracownikowi pełne wynagrodzenie bez potrąceń z uwagi na to, jego wynagrodzenie netto jest niższe niż kwota wolna od potrąceń.


Pamiętajmy, że przez członka rodziny rozumie się odpowiednio małżonka albo rodzica wspólnego dziecka oraz dziecko w wieku do 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje na nie świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.


W ustawie nie określono, w jaki sposób pracodawca powinien pozyskać informacje o tym, że dany pracownik spełnia warunki do tego, aby w stosunku do niego pracodawca zastosował wyższą kwotę wolną od potrąceń. Należy uznać, że dla pracodawcy podstawą do zastosowania wyższej kwoty jest wyłącznie oświadczenie złożone przez pracownika. Pracodawca powinien poinformować pracowników o nowej regulacji i ewentualnie przygotować dla pracowników oświadczenie, aby łatwiej było realizować takie potrącenia. Oczywiście ta zmiana dotyczy wyłącznie pracowników, w stosunku do których jest prowadzona egzekucja.


Świadczenie postojowe

Ze świadczenia postojowego będą mogli skorzystać przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą, którzy rozpoczęli jej prowadzenie przed 1 kwietnia 2020 r. Wcześniej świadczenie to przysługiwało, gdy działalność była prowadzona przed 1 marca 2020 r.

Mikropożyczka

Również  z mikropożyczki (do 5.000 zł) będą mogli skorzystać przedsiębiorcy, którzy prowadzili działalność przed 1 kwietnia 2020 r.  – dotychczas obowiązywał wymóg prowadzenia działalności przed 1 marca 2020 r.

Dofinansowanie na niepełnosprawnego pracownika

Pracodawcy będą mogli uzyskać dofinansowanie części wynagrodzeń, a także należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenia społeczne z Funduszu Pracy przyznawanego od starosty, również dla pracowników niepełnosprawnych – w części niepodlegającej dofinansowaniu na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nie będzie w tym przypadku obowiązywała zasada dotycząca tego, że przedsiębiorca nie może otrzymać dofinansowania w części, w której te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych.

Zatrudnianie cudzoziemców

Jeżeli na skutek skorzystania przez podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi z uprawnień związanych z koronawirusem uległy zmianie warunki wykonywania pracy przez cudzoziemca określone w:

1) zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę,

2) zezwoleniu na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,

3) zezwoleniu na pracę,

4) zezwoleniu na pracę sezonową,

5)oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisanym do ewidencji oświadczeń,

to cudzoziemiec może wykonywać pracę na zmienionych warunkach bez konieczności zmiany posiadanego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, uzyskania nowego zezwolenia na pracę (w tym sezonową) lub wpisania nowego oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń.

Wydłużony został termin ważności kart pobytu członka rodziny obywatela UE, dokumentów potwierdzających prawo stałego pobytu i kart stałego pobytu członka rodziny obywatela UE, któryupłynął w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19 –  do 30. dnia od dnia odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni bez obowiązku wymiany tych dokumentów.

Wprowadzono możliwość podejmowania pracy sezonowej bez konieczności uzyskania zezwolenia, w przypadku gdy cudzoziemiec posiadał zezwolenie na pracę ważne po 13 marca 2020 r. lub oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisane do ewidencji oświadczeń, w którym przynajmniej jeden dzień okresu pracy określonego w tym oświadczeniu przypada po 13 marca 2020 r.

Zmiana zasad ustalania emerytur w czerwcu 2020 roku

Aby decyzja o konieczności skorzystania z prawa do emerytury w czerwcu 2020 roku  nie wpłynęła niekorzystnie na wysokość pobieranej emerytury, wprowadzono nowe rozwiązanie. Wniosek o emeryturę złożony w czerwcu  będzie traktowany w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju bieżącego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tego rozwiązania jest to, aby podstawa wymiaru emerytury ustalona na dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja tego samego roku, ze względu na inny sposób waloryzacji kapitału zewidencjonowanego na koncie ubezpieczonego. Zmiana ta obowiązuje tylko w tym roku.

 

Ustawa z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 poz. 875).

Autor: Andrzej Radzisław radca prawny specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych
wiper-pixel